درمان بیش فعالی در کودکان و بزرگسالان

درمان بیش فعالی در کودکان و بزرگسالان

اختلال بیش فعالی چیست؟

اختلال بیش‌ فعالی همراه با نقص توجه یکی از شایع‌ ترین اختلالات روانپزشکی در کودکان است که به اختصار ADHD نامیده می‌شود. این اختلال پدیده‌ای نیست که صرفا در سال‌ های اخیر ظهور کرده باشد، بلکه دارای تاریخچه‌ ای نسبتا طولانی است. در طول زمان، متخصصان، این اختلال را با نام‌های میل انفجاری، بازداری اراده و ناتوانی از مهار اخلاقی، فزون‌ جنبشی، اختلال نارسایی توجه و اختلال نارسایی توجه با فزون‌ کنشی یا بدون آن خوانده‌ اند.

اختلال کم­ توجهی (بیش ­فعالی) بزرگسالان شرایط ذهنی است که در آن حفظ توجه بسیار مشکل بوده و رفتارهای بیش ­فعالی و تکانشی از فرد سر می­زند. علائم این اختلال در بزرگسالان ممکن است با مشکلات مختلفی همچون روابط بی ­ثبات، کار ضعیف و یا عملکرد نامناسب در مدرسه و عزت نفس پایین همراه باشد. اختلال بیش ­فعالی همیشه از دوران کودکی آغاز می­ شود، اما در برخی از موارد ممکن است تا دوران بزرگسالی تشخیص داده نشود.

زمانی که صحبت از بیش ­فعالی می ­شود بیشتر افراد فکر می­ کنند که این مورد محدود به دوران کودکی است در حالی که اصلا اینگونه نیست. بیش ­فعالی و کم­ توجهی در بزرگسالان نیز دیده می ­شود اما نشانه­ های آن ریشه در کودکی فرد دارد. برای بیشتر افراد، اختلال بیش­ فعالی بزرگسالان مشکلات بسیار بزرگی ایجاد می ­کند که می­ توان آنها را با درمان­ های مختلف بهبود بخشید. درمان بیش ­فعالی بزرگسالان با کودکان یکسان است و شامل تغییر در غذاها و برخی داروها، مشاوره روانی (روان درمانی) می شود.

میزان شیوع بیش فعالی در کودکان

از هر 100 کودک 5 کودک می‌توانند مبتلا به بیش­ فعالی باشند. پسران 3 برابر بیش از دختران در معرض ابتلا قرار دارند. اغلب این مشکلات قبل از 7 سالگی آغاز می‌ شوند و ممکن است والدین تا وقتی که فرزندشان بزرگتر نشده متوجه مشکل او نگردند.

علائم بیش ­فعالی در کودکان

1- مشکل در توجه و تمركز كه در افت تحصيلي كودك نقش مهمي دارد.

2- فعالیت بیش از اندازه (بیش‌فعالی) كه منجر به تنبيه شدن و انزواي اجتماعي كودك مي ­شود.

3- انجام عمل قبل از فکر کردن به آن (حرکات تکانشی)كه باعث آسيب ديدن بيمار و اطرافيان می ­شود.

4- در شرایط نامناسب عبارات یا سوالاتی از دهانش بیرون می­پرد.

5- در صف ایستادن برایش دشوار است یا در این شرایط صبر خود را از دست می­ دهد.

6- اغلب حین مکالمه، فعالیت، بازی، کار و حرف دیگران را قطع می­ کند.

7- در شرایط اجتماعی عنصر بازدارنده است (با هنجار و مرسومات اجتماعی موافق نیست).

8- سر جا تکان می­خورد و آرام نمی­ نشیند (دست یا پاها را تکان می­ دهد).

9- همیشه برای رفتن عجله دارد یا احساس فعال بودن می­ کند.

10- هنگام صحبت با دیگران زیاد از حد حرف می­زند.

11- در شرایط نامناسب، مثلا در جلسه، از جا بلند می­ شود و حرکت می ­کند.

12- احساس بی­قراری می­ کند.

13- به سختی می­ تواند نیازهای خود را کنترل کند و بسیار خطرپذیر است.

14- برای شروع یا ادامه­ ی پروژه یا وظیفه­ ای مانند تکلیف کاری یا وظایف خانه به مشکل برمی­خورد.

15- به سختی می­ تواند به جزئیات وظایف دقت کند و اشتباهات سهوی دارد.

16- برای حفظ تمرکز حین انجام برخی فعالیت­ های خاص نظیر کنفرانس، مطالعه یا مکالمه به مشکل برمی­ خورد.

17- محرک ­های خارجی، مثل سروصدا، تلویزیون، موسیقی، گفتگوی دیگران، به ­آسانی حواسش را پرت می­ کند.

18- انجام فعالیت­ های منظم و روزمره مانند خرید خوراک و وظایف کاری را فراموش می­ کند.

19- به سختی می­ تواند نیازهای خود را کنترل کند و بسیار خطرپذیر است.

20- برای برنامه ­ریزی وظایف خانه یا سر کار به مشکل برمی ­خورد.

والدين بايد متوجه باشند كه اعمال و رفتار كودك در كنترل خودش نيست و در اثر بيماري مي­ باشد و بسيار مهم است كه در صورت شك به اين اختلال، يك فرد متخصص، اين بيماري را از شيطنت مربوط به اين سن تشخيص دهد و درمان مناسب را آغاز كند تا از ايجاد عواقب شديد و آسيب­ رسان جلوگيري شود.

علائم بیش¬فعالی در کودکان

علائم بیش¬فعالی در کودکان

علائم بیش¬فعالی در کودکان

اختلال کم ­توجهی/ بیش ­فعالی حاوی دو جنبه ­ی اصلی است:

  1. نبود توجه کافی
  2. رفتارهای بیش فعالی و تکانشی

 


بیشتر بخوانید: 32 مشکل و عوارض آپارتمان نشینی


علائم اختلال بیش ­فعالی در بزرگسالان شامل موارد زیر است:

  • مشکل در تمرکز و توجه
  • بی­قراری
  • مشکل در اتمام تکالیف
  • بی نظمی
  • تحمل بسیار پایین در ناکامی­ ها
  • نوسانات خلقی مکرر
  • زود جوش بودن
  • مشکل در مواجهه با استرس
  • روابط بی­ ثبات و متشنج

بیشتر افراد بزرگسالی که دارای بیش ­فعالی هستند از وجود این اختلال آگاهی ندارند. آنها تنها فکر می­ کنند که وظایف روزمره می­ تواند چالش برانگیز باشد. اینگونه افراد در تمرکز کردن و اولویت قائل شدن در کارهای خود مشکل دارند و همین امر موجب می­ شود ملاقات­ ها و یا برنامه­ های اجتماعی خود را فراموش کنند. ناتوانی در کنترل هیجانات ممکن است به اشکال مختلفی همچون ناتوانی در منتظر ماندن در صف اتوبوس و یا نوسانات خلقی بروز کند.

همه افراد بزرگسالی که از این اختلال رنج می­ برند در کودکی خود نیز این اختلال را به همراه داشته اند حتی اگر خودشان هرگز در مورد این موضوع هیچ گونه آگاهی نداشته باشند. نشانه ­های این اختلال در برخی از افراد بزرگسال ممکن است با گذشت زمان و بالا رفتن سن کاهش پیدا کند در حالیکه برخی دیگر همین نشانه ­ها را در دوران بزرگسالی نیز به همراه خود خواهند داشت و حتی این شرایط ممکن است بدتر شود.

تفاوت فرد عادی با فردی که به اختلال بیش ­فعالی مبتلاست

تقریبا همه افراد دارای نشانه مشابه به این اختلال در برهه­ ای از زندگی خود هستند. اگر مشکلات شما تازه هستند و یا گاه به گاه در گذشته رخ داده­ اند، شاید این اختلال را نداشته باشید. اختلال بیش ­فعالی تنها زمانی تشخیص داده می ­شود که نشانه­ های آن به اندازه کافی شدید و حاد شده باشد و باعث ایجاد مشکلات زیادی در زندگی روزمره فرد گردد. این علائم مداوم و مخرب می­ تواند ریشه در گذشته و دوران کودکی فرد داشته باشد.

تشخیص این اختلال در افراد بزرگسال کمی دشوار است زیرا برخی از نشانه­ های خاص این اختلال شبیه سایر موارد است. مثلا ممکن است فردی که به این اختلال مبتلاست دچار اضطراب و یا اختلال خلقی شده باشد. بیشتر بزرگسالان با بیش­ فعالی همچنین سایر مشکلات ذهنی همچون افسردگی یا اضطراب را نیز دارند.

فاکتورهای خطر بیش ­فعالی:

اگر موارد زیر را داشته باشید، به طور بالقوه در معرض خطر ابتلا به بیش­ فعالی هستید:

  • در اعضای خانواده فردی با این اختلال و یا سایر بیماری­ های ذهنی وجود داشته باشد.
  • نوشیدن الکل، سیگار کشیدن و یا مصرف مواد مخدر در دوران بارداری مادر.
  • مادر شما در دوران بارداری، در معرض سموم محیطی قرار گرفته باشد.
  • در دروان کودکی در معرض سموم محیطی همچون سرب قرار گرفته باشید.
  • قبل از موعد مقرر متولد شده­ اید (تولد نارس)

عوارض بیش ­فعالی، کم­ توجهی:

اختلال بیش­ فعالی با موارد زیر مرتبط است:

  • عملکرد ضعیف در مدرسه
  • مشکل با قانون
  • مشکل در کار
  • مصرف الکل و یا مواد مخدر
  • تصادفات مکرر و یا سایر حوادث
  • روابط متشنج
  • سلامت ذهنی و فیزیکی ضعیف

اگرچه اختلال بیش ­فعالی باعث ایجاد سایر شرایط روحی و روانی نمی­ شود، اما برخی از اختلالات دیگر ممکن است به همراه آن ایجاد شود. این موارد شامل موارد زیر است:

  • اختلالات خلقی: بیشتر بزرگسالانی که به این اختلال مبتلا هستند ممکن است افسردگی، اختلال دو قطبی و یا سایر اختلالات خلقی را داشته باشند. اگرچه تمامی مشکلات خلقی لزوما به طور مستقیم مربوط به بیش­ فعالی نیست اما الگوی تکرار از شکست­ ها و ناکامی­ های مرتبط با بیش ­فعالی می­ تواند افسردگی را بدتر کند.
  • اختلالات اضطراب: اختلال اضطراب اغلب در بزرگسالانی با بیش­فعالی رخ می­دهد. اختلال اضطراب ممکن است باعث ایجاد نگرانی، عصبی بودن و یا سایر نشانه­ها شود.
  • اختلالات شخصیتی: بزرگسالانی که دارای اختلال بیش­ فعالی هستند خطر بیشتری در ابتلا به اختلال شخصیتی مانند اختلال شخصیت ضد اجتماعی دارند.
  • ناتوانی در یادگیری: بزرگسالانی که اختلال بیش ­فعالی دارند ممکن است در امتحانات آکادمیک نمره پایین­ تری دریافت کنند.

عوارض بیش¬فعالی، کم¬توجهی:

درمان شیمیایی بیش ­فعالی کودکان:

قرص بیش ­فعالی که ریتالین نام دارد بعد از ۱۸ سالگی تاثیر خود را بر روی بدن نشان می­ دهد و بیماری­ هایی مثل فلجی، ام اس، دیابت، پارکینسون و … در فرد به وجود می ­آورد. ریتالین یک داروی روان­گردان است و از آن برای ساخت شیشه استفاده می­ شود. برای درمان بیش ­فعالی نیازی به مصرف داروهای مضر و نابودگر شیمیایی نیست. بلکه ما در این مقاله، به درمان­ های خوراکی بیش ­فعالی می­ پردازیم.

داروی بیش ­فعالی باعث افکار خودکشی، افسردگی، اضطراب، حملات پانیک، افزایش بیش از حد فعالیت و پرحرفی، بی­قراری، اعمال خشونت بار و … می­ شود.

علت و ممنوعات بیش فعالی:

افرادی که بیش ­فعال هستند غالبا پسر بوده و طبیعت بدنشان “گرم و خشک” است، بررسی ­ها نشان می­ دهد بروز بیش ­فعالی در پسران 3 برابر دختران است. علت بیش فعالی و موارد ممنوع مصرف شامل گزینه های زیر است:

  • مصرف محصولات بسته­ بندی و کارخانه­ ای که حاوی مواد نگهدارنده و رنگ­ های مصنوعی است
  • مصرف داروهای شیمیایی از جمله ویتامین و قرص آهن
  • معمولا به دلیل حرارت بالای کبد، کودک بیش ­فعال می ­شود.

پیشگیری از بیش ­فعالی:

  • مادر هنگام بارداری روزی ۱۰ گرم کندر بخورد. ترجیحا کندر را خوب بجود.
  • بعد از زایمان، ۱۵ عدد خرما بخورد و بعد به بچه شیر بدهد که او را صبور و آرام و بردبار می­ کند.
  • طبیعت مادر باردار باید متعادل باشد و بدن خیلی گرم نداشته باشد. اگر مادر عصبی و پرخاشگر و بی­قرار است احتمال اینکه فرزندش بیش ­فعال شود زیاد است.

رنگ­ های خوراکی و بیش ­فعالی:

رنگ ­های خوراکی مجاز که در اکثر مواد غدایی مانند ماکارونی، بستنی، نوشابه­ ها و ژله ­ها، لواشک، ادویه­ جات هندی، جوجه­ کباب و شیرینی ­ها امروزه بسیار استفاده می ­شوند، سبب آسم، کهیر، هایپراکتیویتی در کودکان، اختلال در خواب، ام اس، تضعیف سیستم ایمنی، واکنش ­های آنافیلاکتیک، ایجاد فشار خون، آلرژی، کاهش سطح ویتامین­ ها، حتی موجب سرطان­ زایی و آسیب کبدی و تشدید بیش ­فعالی و عدم تمرکز در کودکان می­ شود.

والدین گرامی با یک آزمایش ساده عملکرد عدم تمرکز و بیش ­فعالی کودکانتان را بعد از خوردن یک شکلات، بستنی و یا ماکارونی مشاهده نمایید.

در کنار رنگ ­ها مواد خطرناک دیگری همچون بنزوات سدیم که همزمان استفاده می ­شود را در نظر بگیرید.

به تجربه عینی ثابت شده است که بستنی عوارض بیش­ فعالی را بسیار تشدید می­کند و این مسأله به دلیل مواد شیمیایی موجود در بستنی است.

مواد قندی و بیش ­فعالی:

شکلات و نوشابه بیش فعالی را تشدید می‌کند. یک متخصص تغذیه گفت: مصرف مواد قندی در کودکان مبتلا به بیش ­فعالی باید بسیار محدود شود. مصرف مواد قندی مانند قند، شکر، مربا، شربت، نوشابه، پولک، آبنات، شکلات و شیرینی در این کودکان باید بسیار محدود شود. کافئین موجود در قهوه، شکلات و نوشابه‌ های سیاه باید از هرم غذایی کودکان بیش فعال حذف شود، زیرا بیش ­فعالی را تشدید می‌ کند.

کودکان بیش­ فعال باید از مواد غذایی آرام ­بخش استفاده کنند. مواد غذایی آرام بخش و همچنین استفاده از غذاهای دریایی، منجر به آرام ­بخشی در کودکان می‌شود.

 


بیشتر بخوانید: استراحت آرامش بخشی را تجربه کنید!


شکلات و بیش ­فعالی:

شاید برخی تصور کنند که این ماده غذایی می­ تواند باعث آرام­تر شدن کودکان بیش­ فعال شود. اما متأسفانه شکلات یک ماده غذایی نامناسب برای کودکان مبتلا به بیش ­فعالی محسوب می ­شود. شکلات حاوی میزان زیادی کافئین است و این ترکیب تأثیر محرک دارد. مصرف زیاد شکلات باعث تشدید علائم بیش ­فعالی می ­شود. تأثیر شکلات بر یک کودک بیش ­فعال معمولا در عرض چند ساعت خود را نشان می­ دهد.

شکلات و بیش¬فعالی:

اما اگر کودک شما عاشق شکلات است و دلتان نمی آید فرزندتان را از مصرف آن محروم کنید لازم است فقط از مصرف شکلات سیاه و شکلات­ هایی که میزان کاکائوی آن­ها زیاد است خودداری کنید. به این منظور می ­توانید شکلات­ های سفید را جایگزین کنید. با این حال نیز نباید اجازه دهید کودکتان زیاده ­روی کند. همیشه باید حد تعادل را رعایت کرده و در نظر داشته باشید که شکلات حتی شکلات سفید و شیری نیز حاوی میزان زیادی قند است. این ترکیب نه تنها به دندان­ ها آسیب می­ رساند بلکه همچنین باعث تشدید علائم اختلال بی ­توجهی یا بیش ­فعالی می­ شود.

تاثیر نوشیدنی ­های گازدار، آب میوه ­های صنعتی و پیتزا بر روی مغز کودک

نوشابه­ ها، آب میوه­ های داخل قوطی و پیتزاهای آماده جزء مواد غذایی مورد علاقه بچه­ ها است. اما این مواد غذایی حاوی ترکیبات نامناسبی مانند رنگ خوراکی­ های مصنوعی و مواد نگهدارنده هستند. نتایج پژوهش ­ها نشان می ­دهند که این قبیل نوشیدنی­ ها و خوراکی ­ها تأثیر جدی روی علائم بیش ­فعالی می­گذارد. نوشابه­ ها و هر نوشیدنی گازدار و شیرین دیگر حاوی میزان قابل توجهی کافئین است که یک محرک قوی محسوب می­ شود.

بهترین کار این است که این مواد غذایی آماده و صنعتی را به طور کامل از برنامه غذایی کودکان حذف کرده و جایگزین­ های طبیعی و خانگی را دریابید. اگر کودکتان میل زیادی به نوشابه و آب میوه دارد به جای اینکه از نوشیدنی­ های آماده استفاده کنید دست به کار شده و در منزل برای او نوشیدنی تهیه کنید.

تاثیر نوشیدنی¬های گازدار، آب میوه¬های صنعتی و پیتزا بر روی مغز کودک و بیش فعالی تاثیر نوشیدنی¬های گازدار، آب میوه¬های صنعتی و پیتزا بر روی مغز کودک

تاثیر اسنک ­ها و فست ­فودها

محققان در بررسی­ های خود به مدت چند هفته پنیر را از تغذیه کودکان بیش­ فعال حذف کردند و تغییراتی مانند افزایش توجه، افزایش تمرکز، افزایش خودکنترلی، بهبود رفتار و بهبود اخلاقی در کودکان به وضوح مشاهده شد. توصیه می ­شود تا حد امکان پنیر مصرفی این قبیل کودکان محدود شود.

بچه ­ها علاوه بر نوشابه و پیتزا و آب میوه­ ها، عاشق خوراکی هایی مانند چیپس، پفک و انواع اسنک ­ها و فست فودها هستند که سرشار از مواد نگهدارنده، رنگ­ های خوراکی مصنوعی و … هستند. بنابراین باعث تشدید علائم بیش فعالی می ­شوند. شما باید به مرور چیپس و پفک و سایر خوراکی های غیرضروری را از برنامه غذایی کودکتان حذف کرده و به جای آن خوراکی ­های سالم و خانگی را جایگزین کنید.

تاثیر اسنک¬ها و فست¬فودها

فست فودهایی مانند سیب زمینی سرخ کرده، ساندویچ­ ها و انواع دیگر فست فودها نیز جزء مواد غذایی هستند که نباید به میزان زیاد در اختیار کودکان قرار گیرد. بهتر است از این قبیل مواد غذایی خداحافظی کنید زیرا هیچ ارزش غذایی ندارند و باعث ایجاد کمبود ویتامین در طولانی مدت می­ شوند. یادتان باشد که هر کمبودی نیز عاملی برای تشدید این اختلال خواهد بود. نتایج بررسی­ ها نشان داده است که زیاده­ روی در مصرف گوشت قرمز که اغلب در فست­ فودها استفاده می­ شود باعث تشدید دفعات و شدت بروز علائم می ­شود.

چگونه می­ شود تغذیه جدید کودکان را کنترل کرد؟

تلاش شما برای یافتن مواد غذایی جایگزین باعث ایجاد تغییرات اساسی در رژیم غذایی کودک می ­شود. بنابراین لازم نیست به یکباره یک ماده غذایی و خوراکی را حذف کنید. چون اگر به یکباره بر کودک فشار بیاورید بدون شک مواد غذایی جایگزین را نخواهد پذیرفت. بنابراین به جای حذف ناگهانی مواد غذایی مضر، تلاش خود را روی محدود کردن آن­ ها معطوف کنید.

درمان بیش ­فعالی

روش درمان بیش فعالی می ­تواند درمان دارویی يا روان­ درمانی به تنهایی و یا ترکیبی از اين دو روش باشد. درمان دارویی بیش ­فعالی بر اساس داروهای محرک عصبی و غیر محرک استوار است.

  • درمان‌ های غیر دارویی این بیماری عبارتند از: رفتار درمانی، گفتار درمانی و درمان شناختی رفتاری، خانواده درمانی، مداخله در مدرسه، آموزش مهارت­ های اجتماعی، آموزش مدیریت والدین و نوروفیدبک است.
  • کدو تنبل یا خورشتی باعث آرامش و بردباری می ­شود و برای بیش­ فعالی عالی­ست.
  • خروج خون اضافی از بدن کودک به وسیله­ ی روش ­های مختلف و مفید
  • مصرف خوراکی­ های خنک­ کننده­ ی بدن مانند ماست
  • مصرف روغن زیتون و غذاهای طبیعی و خانگی
  • اجازه به کودک برای آب­ بازی

امتیاز بدهید

5/5 - (2 امتیاز)

اشتراک گذاری:

نظرات شما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × 1 =